Wandeling 9: De Bloemenwijk: pittoreske charme en elegantie.

Verscholen in een uitholling van het Josafatpark, lijkt, gekeken vanuit de klokkentoren van de St-Suzannakerk, de Bloemenwijk op een lange waterdruppel. Begrensd door de Lambermontlaan aan de ene kant en de Latinislaan aan de andere kant waar zich de weinige handelszaken van de wijk bevinden, dragen de lichtjes gebogen straten van deze wijk namen van bloemen: Blauweregen, Kapucijn, Mimosa, Viooltje of Hyacint… Dit plaatsnaamkundige boeket gaat bovendien ook verder dan het Josafatpark (Azalealaan of Madeliefjesstraat). De verstedelijking van deze burgerwijk start aan het begin van de XXste eeuw met de Lambermontlaan, maar de oorlog van 14-18 onderbreekt de projecten die in de jaren ’20 worden hernomen en in de jaren ’30-’40 worden verdergezet.
In deze periode grensde de Bloemenwijk aan het oude in 1972 naar Evere verplaatste kerkhof en die nu door een sportplein wordt ingenomen. Verderop heeft de Terdeltwijk, opgetrokken in dezelfde tijdsperiode en ingewijd in 1926, toegelaten om het tekort aan goedkope woningen na de oorlog op te vangen.
Deze Bloemenwijk onderscheidt zich van het oudere Schaarbeekse gebouwenpark. De woningen nemen de grootte van villa’s aan, vertonen bebloemde voortuinen met bewerkte afsluitingen en hagen. Charme, elegantie en originaliteit gegarandeerd !
Voor u bevindt zich de St.-Suzannakerk, nu geklasseerd, die de eerste kerk uitgevoerd in beton te Brussel is. Geïnspireerd op de Notre-Dame du Raincy van A. Perret, heeft de architect J. Combaz in 1925 voor deze nieuwe wijk gekozen voor een strenge geometrische aanpak zonder evenwel te verzaken aan bepaalde gevelornamenten. Zij lijkt door grachten omgeven die leiden naar de parochiezalen. De muren zijn doorboord met brede vensteropeningen die met prachtige glas-in-lood-ramen zijn bekleed, gerealiseerd door de meester glasblazer J. Colpaert en ontworpen door S. Steger tussen 1950 en 1956. De kerk was van in het begin zo lichtrijk dat vanaf de jaren ’30 werd beslist om ze te verduisteren door de glas-in-lood-ramen van het koor en de dakvensters af te schaffen.

In de Blauweregenlaan bewondert u op het N°22 de voorgevel van een kleine opbrengstwoning uitgevoerd door J. Bal in 1935. Ronde balkons, patrijspoorten, meetkundige afwateringsgoten en twee vissen onderstrepen de ontleningen aan de « pakbootstijl ». Op het N°8 pronkt deze mooie driegevelvilla met vals vakwerk. De Engelse verwijzingen zijn in de mode in de jaren ’20 en de architect Huberty aarzelt niet om deze woning te doen gelijken op een cottage met een sterk uitgewerkt dak (het N°27 Mimosasstraat vertoont ook deze stijl).
Het vroegere stedenbouwkundige reglement verplichtte een onbebouwde zone van 10m. tussen gehelen van vijf woningen vrij te laten, bevorderde de bouw van driegevelwoningen en stimuleerde de architecten om de verschillende gezichtspunten te verheerlijken. In deze wijk worden de hoekgebouwen in het bijzonder opgewaardeerd. De rondingen van de modernistische voorgevel op de hoek van de Blauweregenlaan en de Mimosasstraat beklemtonen de toegang tot deze sierlijke as.

Op het N°15 van de Mimosasstraat realiseert de architect A. Dehaen in 1932 deze imposante woning waarvan de steenzetting herinnert aan de Amsterdamse School. Gebouwd voor de Minister van Kolonies, heeft zij haar mooie geometrische glas-in-lood-ramen behouden. Dehaen had voor zichzelf - tien jaar eerder – de er rechtover gelegen woning gebouwd waarop een adelaar prijkt (N°6)! Tijdens uw doortocht zal u de subtiele harmonie van de decoratieve elementen die het N°23 aankleden, ontdekken. Alles staat er in volle bloei : de afsluiting van de voortuin, het smeedijzer van de voordeur, het balkon en de glas-in-lood-ramen. Op het N°44, Adrien en Yvan Blomme tekenen in 1938 dit luxueuze herenhuis waar u op de rechterkant het gedeelte voor het personeel kan onderscheiden. Het hekken is bekleed met tekens van de dierenriem. Zijn opdrachtgever, Alphonse Zieren, wenste afwerkingen die avant-gardistisch voor deze tijd waren : een slingerende vloerverwarming en een fitnesszaal.

Twee jaar eerder won G. de Hens een prijs voor de woning op het N°63, opgetrokken in de modernistische geest dat eveneens door de Amsterdamse School werd beïnvloed. Zie hoe de zwarte mozaïek mooi contrasteert met de zandsteen René en Georgette Magritte betrokken in 1954, op het N°97, een charmante woning in cottagestijl. Daar schildert hij onder meer, l’Empire des Lumière (1954). Nu internationaal bekend, sterft Margritte er in 1967. Zijn grafzerk, vandaag geklasseerd, bevindt zich op het kerkhof van Schaarbeek.

Eenmaal op de Lambermontlaan zal u er twee andere gebouwen van A. Blomme ontdekken, de eerste op het N°440, de tweede iets verderop. Op het N°416, verbouwde A. Staatje, in 1938, radicaal een eclectisch herenhuis van 1912. De structuur en de oude keramische versiering op de gevelkolommen werden bewaard. De afsluiting is spectaculair. U vindt A. Blomme opnieuw terug in het grote stenen huis op het N°392. Haar zijgevel grenst aan de toegang tot een kleine inham waarin, afgeschermd van het stadsverkeer, enkele villa’s van de jaren ’20 zich verschuilen. Op de N°378-380, wekken twee herenhuizen van 1912 de valse indruk van tweelingen te zijn. In de lente neemt de blauweregen deze mooie Art Nouveau-gevels volledig in.

Op de hoek van de laan N°374 en de Heliotropenlaan, moest deze brede villa in Normandische stijl, ontworpen door F. de Pauw in 1922 vanop haar torens genieten van een prachtig uitzicht op het Josafatpark en de stad.

Bij het inslaan van de Heliotropenlaan ontdekt u op het N°2 een woning van het type Schone Kunsten opgetrokken door P. Bonduelle. Een tiental jaren later vormde het N°2A de modernistische uitbreiding ontworpen door J. de Ligne.  In de G. Latinislaan, op het N°119 op de hoek met de Hyacintenlaan, tekenden J. en R. Michel, in 1929, een kleine ronde opbrengstwoning in Art Decostijl met twee appartementen die elk over hun eigen voordeur beschikken.
Merk de details van deze gevels in de Latinislaan op. Leve de versieringen! Op het N°135, spelen twee mollige kinderen met vogels of een mandoline. Een beetje verder, op het N°84, een gebeeldhouwde ree en Griekse kolommen. Op het N°79, verfraait een sierlijk Art Deco-huis met zijn oorspronkelijke glas-in-lood-ramen de laan met haar knappe stenenspel.
 

Voorbij de St.-Suzannakerk verlaat u beetje bij beetje de pittoreske charme van de wijk om in een meer stedelijke atmosfeer terecht te komen. De voortuintjes verdwijnen ten voordele van handelszaken. Een spinnenweb begroet u op het N°13. De mooie brasserie Cochaux (op de hoek van de Latinislaan N°2 en G. Kennis) lijkt de tijd te trotseren.
 
Het parcours wordt beëindigd op de Lambermontlaan. Op het N°242, bouwde in 1938 J-B Dewin, aan wie wij het moederhuis van Elsene en het Gemeentehuis van Vorst te danken hebben, deze ruime woning in een late Art Déco-stijl. De centrale ingang wordt beschermd door een portiekje op kolommen versierd met vogels, de gebeeldhouwde handtekening van deze architect die zijn architectuur bezaaide met een dierlijke vrolijkheid.

Download de wandeling (pdf)>>