Van het gemeentehuis naar het Poggeplein, Schaarbeekse architectuurpareltjes

 
Overal velden ... Dit is de omgeving waarin het Gemeentehuis (1) (J.J. Van Ysendijck) in 1887 feestelijk geopend werd!

Dit prachtige gebouw op het Colignonplein bepaalt het levensritme van de Schaarbekenaar. Na een brand werd het in 1915 gerestaureerd en uitgebreid door de zoon van de architect (M. Van Ysendijck). De diversiteit van materialen - rode en zwarte baksteen, hardsteen en kalksteen, mozaïeken van faiencetegels - geeft het geheel leven en kleur. De toren, voorzien van een klok en terrassen, rijst majestueus op, als was het een belfort. De inscripties op de gevel verwijzen naar de vroegere burgemeesters en de wijken van de gemeente. Beeldhouwers, schrijnwerkers, schilders en glasmeesters transformeerden deze werkplek tot een artistiek meesterwerk: de trouwzaal en de raadzaal zijn echte juweeltjes.

Verschillende huizen (H. Van Massenhove en G. Low) rond het gemeentehuis hebben een naam: nr. 4 "Den Uil", nr. 8 "Den Toren", nr. 20-22 "De Zonnebloem". Twee identieke woningen uit 1899 rijzen trots op de hoeken van de Koninklijke Sinte-Mariastraat op en nodigen u uit het perspectief dat ze openen te bewonderen.

Sinds jaar en dag trekt Schaarbeek heel wat schilders, schrijvers en beeldhouwers aan. De gemeente brengt hen hulde door meer dan een derde van haar straten naar hen te noemen! De Verhasstraat, die naar de aanwezigheid van de Belgische schrijver verwijst, laat op nr. 38 een gevel uit 1890 zien, bekroond door een elegante houten dakkapel.

In de straat die genoemd is naar de dichter Emmanuel Hiel - zijn buste vindt u op het Poggeplein - laat architect F. Van Ophem zijn passie voor de gotiek de vrije loop: trapgevels, dakkapellen en mooie gebeeldhouwde gezichten verlevendigen de aanpalende huizen op nr. 35-37 (2) op een verrassende manier. Aan de voet van het torentje vindt u voorbeelden van verschillende artistieke disciplines: aan u om ze te ontdekken!

De recente restauratie van de woning op nr. 79 van de Rubensstraat (3) (E. Delune - 1889) is een schoolvoorbeeld van afwerking. Bewonder zeker de voordeur en het mooie belletje uit andere tijden!

Op nr. 33 van de Renkinstraat (4) vinden we architect F. Van Ophem terug, die in 1897 een atelier optrok naast zijn woning. Acht graffiti brengen er hulde aan de ambachten uit de bouw. Herkent u de gebeeldhouwde koepel van de Koninklijke Sinte-Mariakerk achter de kwijnende jonge vrouw?

Nadat u voorbij het elegante herenhuis tegenover Renkinstraat nr. 71 gewandeld bent, met de puntgevel en bewerkte voordeur, komt u bij het vroegere huis-atelier van Jean Van Hall (1905) op nr. 90 (5). Een glasraam in de vorm van een libel, graffiti versierd met bloemen, smeedijzer dat openvouwt in vlindervleugels, de natuur is hier een toverachtige inspiratiebron ... waarvan wij volop kunnen genieten!

Op nr. 106 van de Gallaitstraat, een hommage aan de romantische schilder Louis Gallait, bevond zich vroeger het atelier van beeldhouwer Louis Van Cutsem. Een lange gevel op nr. 129-131 herbergt gemeenteschool nr. 2 (6), in 1897 gebouwd door H. Jaumot: driehoek, wereldkaart, pen en lier, deze faiencemotieven herinneren aan de disciplines die hier onderwezen werden.

Nr. 82 in de Vleugelstraat - met het historische decor - kijkt uit op de Vondelstraat: al snel kunt u een reeks merkwaardige voordeuren bewonderen. Nr. 121 laat een decoratief spel van tegels zien, zoals een engeltje dat kersen plukt!

Architect Henri Jacobs zette zich met brio in voor de school- en sociale architectuur van de gemeente. Drie herenhuizen in de Maarschalk Fochstraat (7) vervolledigen de ontdekking van het werk van de meester. Op nr. 7 verlenen bloemenslingers, een mooie houten kroonlijst en een loggia veel elegantie aan de mooi gerestaureerde gevel. Het siersmeedwerk aan de voordeur van nr. 9 vermeldt de naam van de architect: dit was zijn privéwoning. De initialen van Henri Jacobs zijn ook opgenomen in het decoratief spel van de verluchtingskoker. De architect deed een beroep op de schilder Privat Livemont, afkomstig van de gemeente, om de schitterende graffiti te ontwerpen die met hun gele en oranje tinten kleur geven aan deze woning.

Op de hoek van de Verweestraat (8) herdenkt beeldhouwer Charles Van de Stappen landschapschilder Alfred Verwee met een fontein die zijn favoriete onderwerp uitbeeldt: de dierenwereld. Naast het atheneum Alfred Verwee wordt de hoek ook ingenomen door winkeltjes van 1,30 m breed, met originele "bedaking". Henri Jacobs vergrootte de woning door een overstek aan de verdiepingen: een mooi staaltje van vernuft!

Nr. 19 van de Hollestraat biedt onderdak aan de Scarabaeus Schouwburg (9). De woning op nr. 11 is versierd met tegelwerk en pronkt trots met een pauw - symbool van de onvergankelijkheid - met uitgespreide staart. Vlak ernaast ontdekt u een prachtig landhuis waarachter de toren van de Sint-Servaaskerk zich aftekent. Op de hoek ziet u een recent gerestaureerde, weelderige gevelversiering op nr. 10 van de L. Bertrandlaan (E. Rocher - 1909) (te ontdekken op wandeling nr. 3).

Rondwandelen in de Jenatzystraat (10) is een plezier voor het oog: op nr. 25 (P. Piquet - 1908) vormen trapgevel, vensterposten en gebeeldhouwde figuren een bekoorlijk historisch decor, geïnspireerd op een Brugse gevel!Op nr. 13-15 komt een betoverend universum tot leven door achttien kleine keramiekpanelen met afbeeldingen van zwanen en waterlelies. Er valt nog meer te ontdekken op nr. 9, met een zonsopgang in een schitterend glasraam (A. Dankelman - 1906). Twee huizen verder versieren vier vrouwengezichten de gevel waarop de inscriptie "Hoop in toekomst" staat. Het spel van de keramiekpanelen van nr. 1-3 creëert de indruk van een oosters paleis.

In de Ernest Discaillesstraat valt een mooi opbrengsthuis (11) ter hoogte van nr. 9 (F. Van Boelen - 1904) op door een schitterende centrale deur, twee vensters in hoefijzervorm, een versiering van graffiti en mooie balkons.

Het zwembad, een mekka van de sport na de oorlog, blies onlangs zijn eerste vijftig kaarsjes uit. We nemen even een duik in het Neptunium (12) (M. Senterre - 1947) op nr. 56 van de Jeruzalemstraat: een interessant voorbeeld van modernistische architectuur. De schilder Géo De Vlamynck (zie wandeling nr. 1) ontwierp de kartons voor de marinemozaïek in de hall.

Op nr. 17 van de Voglerstraat (12) vinden we kunstenaar Privat Livemont terug. Hij maakte hier voor zijn neef-kunstschilder een allegorie van het bloemenschilderij: een jonge vrouw, palet in de hand, schildert een bloeiende kastanjeboom.

Pierre De Cruyer (1821 - 1890), Pogge genoemd, was een legendarisch figuur in deze wijk. Hij was loyaal, eerlijk en rechtschapen waardoor de inwoners een beroep op hem deden om geschillen op te lossen. Op het naar hem genoemde plein (13) prijkt de buste van een van zijn tijdgenoten Emmanuel Hiel (E. Namur) in de schaduw van een meer dan honderd jaar oude boom.

Als u de Laudestraat afdaalt, trekt de mooie gevel op nr. 20 ongetwijfeld uw aandacht (14): architect Joseph Diongre, bekend door de bouw van het NIR-gebouw op het Flageyplein, vroeg Privat Livemont om deze gevel te versieren met graffiti. Op de top van de gevel staan twee bokkenkoppen, een motief dat herhaald wordt op de deurknop. Een wijk barstensvol pareltjes!

Download de wandeling (pdf)>>