U bent hier : Onthaal » Ontspannen in Schaarbeek » Patrimonium en toerisme » Te bezoeken plekjes » Art Nouveau Schaarbeek

Art Nouveau Schaarbeek

Gemeentediensten

Op het einde van de 19de eeuw kende Schaarbeek een heel belangrijke demografische ontwikkeling: ze groeide uit van een rustig dorpje in de periferie van Brussel naar een elegante en welvarende voorstad. De verstedelijking op het einde van de 19de en begin van de 20ste eeuw zal het huidige uitzicht van de gemeente bepalen. Schaarbeek wordt zorgvuldig ontworpen langs brede lanen en groene parken. De bouw van ruime residentiële wijken trekt de aandacht van de bourgeoisie die beroep doet op de beste architecten van het moment.

In diezelfde periode ontstaat een nieuwe stijlstroming: de art nouveau.Autrique huis.jpg

 

Deze elegante en vloeibare stijl, die voortkomt uit een nieuwe esthetiek, verenigt moderne materialen en technieken met ambachtelijke know-how. In de wereld van de architectuur en het design verschijnt harmonie. In de Haachtse Steenweg draagt het Autrique-Huis , dat ontworpen werd door de jonge Victor Horta, de kiemen van de Art Nouveau in zich. Haar gevel met geraffineerde lijnen waarop de arabesk zich nog slechts vaag aftekent, is een meesterwerk van vernieuwing. Horta gebruikt als eerste metalen structuren in een privé-woning. De poëzie van deze nieuwe beweging toont zich ook in de glasramen met Japans aandoende motieven of in de voluten van de grondmozaïeken.Louis Bertrandlaan.jpg

 

Op twee passen daarvandaan: de Louis Bertrandlaan, al in 1905 ontworpen, en gekend als één van de mooiste straten van Brussel. Gevelwedstrijden hebben talloze architecten ertoe aangezet woningen te bouwen van een zeer grote diversiteit: sgraffito, keramiek, torentjes en glasramen bezielen het straatbeeld. Vooral de gebouwen van de schaarbeekse architecten Gustave Strauven, Frans Hemelsoet en Henri Jacobs weerspiegelen dit nieuwe dynamisme. De huizen zijn versierd met gekleurd aardewerk en stenen slingers en bezet met smeedwerk in kronkelende en golvende motieven. Horta stijl.jpg

 

 


In enkele restaurants schemert de rijkdom van de toenmalige interieurs door. Op een heel vrouwelijke manier zijn de ruimtes versierd met gouden juwelen, glinsterende ramen, bloemen en plantenmotieven, … De heldere plafonds, bezet met opalen parels, tooien zich met luxueus borduursel en kristal.

Tussen 1890 en 1914 werden in Brussel en de rand 29.000 nieuwe constructies genoteerd. Slechts 5% daarvan werd geïnspireerd door de art nouveau…maar Schaarbeek heeft enkele verrassingen in petto: zowat overal zien we deze stijl opdoemen. Laten we eens gaan kijken naar enkele huizen… school.jpg

 

We vinden in Schaarbeek verschillende scholen in art nouveau stijl, die getuigen van de toenmalige politieke wil. De architect Henri Jacobs bedenkt twee spectaculaire en theatrale scholen. De monumentale gevels van de scholen in de Josaphatstraat en de Bijenkorfstraat zijn grandioos. Ze huldigen het licht en het werk, maar ook sport en ontspanning in een fantastische sportzaal. Het atheneum Fernand Blum is gelegen in de Rodebeekstraat nummer 13. Door zijn grote uitzichtramen zijn de ruimtes in de school van een opvallende lichtsterkte. Vloeren met veelkleurige tegels, allegorische fresco’s, sgraffito, speelse mozaïeken, … alles is gewijd aan de kindertijd. Henri Jacobs schreef: “de school is voor een kind de meest vertrouwde plek, en hoe mooier en helderder deze plaats is, hoe meer de hersenen van het kind zich zullen ontwikkelen in harmonieuze omstandigheden…” streuven aantekening.jpg
 

Maar ook de beelden en monumenten die zich in parken, openbare tuinen en op pleinen bevinden, zijn meesterwerken uit de belle epoque die u zullen betoveren. In het midden van de Louis Bertrandlaan troont een grote bronzen vaas gecreëerd door de beeldhouwer Godefroid Devreese. Vol dynamiek en beweging, brengt hij een ode aan de god Pan, die, omgeven door wellustige nimfen, zich overgeeft aan de roes van wijn en dans. Een soberder monument van dezelfde kunstenaar erkent de mecenassen.
 

weldoenersplein.jpgOnder de schaduw van de kastanjebomen, in het midden van een pleintje met dezelfde naam, staat een fontein. Bovenaan beschermt een elegante dame een oude man en een wees onder haar grote mantel. Aan de voet van het monument beschouwt een Schaarbeekse boerin, geleund tegen een mand vol groenten, een wapenschild waarop een kersenboom staat, het symbool van de gemeente.

De Elektriciteitsmast van de kunstenaar Jacques de Lalaing verheft zich trots in het midden van de rotonde. Deze straatlantaarn in dégradé van grijs en groen weerspiegelt de tijdsgeest, door de nieuwe technieken met de bogen van de art nouveau te verbinden. De gracieuze lichamen van de roofdieren in gevecht met de slangen straalt een sterk gevoel van kracht uit.

Laten we dit bezoek afsluiten met enkele bekende standbeelden uit Schaarbeek… de dromende Assepoester, Eva en de slang, en Borée, een god van de wind.

Erminio Modesti

 

demolder.jpgvan hasselt foto.jpglaudastraat.jpg

Laatste wijziging: 23/07/2013

Naar boven

Praktische info

Lees ook