Sedert 1993, en in functie van de beschikbare financiële middelen stelt de Brusselse Hoofdstedelijke regering elk jaar een lijst op van de wijken die van een wijkcontract kunnen genieten.
Daarvoor neemt ze de staat van de gebouwen en de openbare ruimten binnen de wijk, de aanwezigheid van leegstaande gebouwen en braakland of het aantal slecht ingerichte woningen in aanmerking, evenals een reeks sociale indicatoren, zoals bijvoorbeeld het aantal werklozen en het aantal personen dat leeft van een bestaansminimum.
Om verkiesbaar te zijn moet de wijk gelegen zijn binnen een afgelijnde zone genaamd Ruimte voor versterkte ontwikkeling van de huisvesting en de renovatie – RVDHR (pdf)*.

De wijkcontracten zijn dus stedenbouwkundige herwaarderingsprogramma’s op initiatief van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, in verschillende kwetsbare wijken en in partnership met de gemeenten. Ze plannen verschillende operaties binnen eenzelfde wijk, binnen een duidelijk afgebakende perimeter te realiseren binnen een termijn van vier jaren – met een aanvulling van twee jaar om de laatste werven uit te voeren.

De nagestreefde doelstellingen zijn dus :

• de wijkverloedering van bepaalde wijken verhelpen,
• meerdere projecten in eenzelfde wijk concentreren om hun impact te verstevigen en nieuwe dynamieken te creëren,
• tussenkomen in de verschillende bestanddelen van de wijk : de gebouwen, de openbare ruimten, de wijkinfrastructuren en –voorzieningen, de economische en sociale initiatieven.

Voor elk wijkcontract wordt ofwel rechtstreeks door de gemeente of met de hulp van een studiebureau een programma opgesteld. Maar om een programma op te stellen dat zoveel mogelijk aan de behoeften van de wijk beantwoordt, baseert  de gemeente zich eveneens op de participatie van de mensen die in de wijk wonen, werken en er regelmatig komen, om hun mening te kennen door de algemene wijkvergaderingen - AV en de vergaderingen van de plaatselijke commissie voor geïntegreerde ontwikkeling - de PCGO.

De basisstudie vestigt voornamelijk de aandacht op de bestaande situatie en schetst een beeld van de prioriteiten van de wijk.
De operaties zijn in vijf afzonderlijke delen onderverdeeld, de zogenaamde  vijf luiken van het wijkcontract. De operator die belast is met de uitvoering van het programma is de gemeente, sommige soorten operaties kunnen ook uitgevoerd worden door het even welke instelling van openbaar nut of een vzw.

Gelijklopend zijn de gewestelijke premies met betrekking tot/de woningrenovatie en de gevelverfraaiing binnen deze perimeters voordeliger gedurende de 4 jaren van het wijkcontract.

Er zijn dus twee duidelijk gescheiden etappes in de wijkcontracten:

1. de voorbereidende periode, met een duur van 9 maanden. Dit programma beschrijft, in detail, het geheel van de operaties die zullen worden uitgevoerd. 
2. De uitvoeringsperiode van het programma, met een duur van 4 jaar met eventueel twee bijkomende jaren om de laatste werven te beëindigen..

Gedurende de voorbereidende periode en de 4 jaren van het wijkcontract wordt het ganse verloop begeleid door een  projectleider  die wordt gefinancierd door het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Sedert 1996, geniet de gemeente Schaarbeek van 8 wijkcontracten. Op initiatief uitgaande van de gemeente werd de administratieve, technische en sociale coördinatie van alle in het wijkcontract voorziene operaties evenals het  advies voor renovatie  doorgegeven aan de vzw  RenovaS .

Praktisch gezien betekende  2003 de voltooiing van het  wijkcontract Paviljoen (1997-2001), de wijkcontracten Brabant-Groen (2000-2004), Aarschot-Vooruitgang (2001 -2005),  de voorzetting  van Jeruzalem (2002-2006) en Prinses Elisabeth (2005-2008 ) en het wijkcontract Lehon-Kessels (2006-2009) en de begin van het wijkcontract Navez-Portaels (2009-2012) en de begin van het duurzaam wijkcontract Helmet.

De geslaagde complementariteit tussen de technische en sociale coördinaties en de dienst advies voor renovatie opgericht binnen RenovaS laat, behoudens een duurzame uitwisseling van informatie tevens een bijstand vanwege het technisch team tijdens de vergaderingen met de bewoners en een concrete promotie voor de woningrenovatie, toe. 

Een wijkcontract is dus enkel een eerste stap naar de herwaardering van een wijk. Het moet proberen om niet alleen de dringendste problemen die de wijkverloedering meebrengen op te lossen, maar ook de meer strategische problemen die samenhangen met het imago, de identificatie met de wijk, de sociale cohesie.

* RVDHR – Ruimte voor versterkte ontwikkeling van de huisvesting en de renovatie groepeert wijken van vroegere stadsontwikkeling die een versterkte actie vanwege de openbare sector noodzakelijk maakte. Daarom dienen de wijkcontracten binnen de RVDHR te liggen. De verschillende premies en fiscale voordelen of bepaalde subsidies verleend aan gemeenten worden er opgetrokken.

Om beter te begrijpen hoe een wijkcontract werkt klik op de website van het Gewest  & Wijkcontract handleiding .